یادداشت؛
چهارشنبه, ۰۷ مهر ۱۴۰۰ ساعت ۰۸:۴۳
نوید شاهد - مردم استان خراسان بزرگ که متشکل از سه استان خراسان رضوی و خراسان های شمالی و جنوبی است در دوران دفاع مقدس نقش به سزایی در پیروزی جنگ و دفاع از میهن اسلامی عزیزمان ایران داشتند. از این استان یگان های مختلفی راهی جبهه های نبرد شدند که در این مطلب به معرفی این یگان ها خواهیم پرداخت.

تاریخچه یگان‌های خراسان در دفاع مقدس

به گزارش نوید شاهد خراسان رضوی، تاريخ مبارزه و فداكارى هرملت بى ترديد دوران افتخار و عظمت آنان بشمار می‏رود؛ و آن گاه كه اين مبارزات و جانفشانی‌ها رنگ خدايى و دفاع از مكتب به خود گرفته و با حلاوت شهادت و ملاحت عرفان و كرامت انسانى آميخته گردد، عيارى چندان بلند و والا می‌یابد كه تنها با معيارهاى الهى می‏توان آن را سنجيد.

 روشن است چنين گوهر گرانقدرى را بايد ارج نهاد، پاس حرمتش را نگاهداشت و آن را از خطر تحريف و انحراف محافظت نمود.

 آرى، آن همه حماسه، فداكارى و افتخار را هرگز فراموشى نبايد، و چراغ روشنی بخش انقلاب را كاستى هيچ نشايد.

 تاريخ بايد چشم ‏انداز زيبا و والاى حماسه هشت سال دفاع مقدس را براى آيندگان به تصوير كشد. نسلها بايد بدانند اين پديده سترگ تاريخ اسلام چگونه شكل گرفت و با چه قيمتى به پيروزى رسيد.

 قلمها بايد بنويسند كه در اين راه بر ملت بزرگ ما چه گذشت؛ بنويسند كه ايران اسلامى قهرمان، يكّه و تنها و با دست خالى در برابر همه روزگار ايستاد. با سلاح خون و شهادت از آرمان بلند خويش دفاع كرد و با سربلندى تمام استكبار را به زانو درآورد.

اوراق پر شود، از حماسه های دلیرمردان خطه خراسان بزرگ که همراه دیگر دلاوران کشور پهناور ایران اسلامی با تقدیم قریب 23000 شهید و 47770 جانباز و اعزام بیش از 308 هزار رزمنده بسیجی به جبهه های جنگ تحمیلی، بازخوانی حماسه های شاهنامه فردوسی و دلاوریهای ابومسلم و نادر شاه و مبارزات روحانیت این سامان را مصداق و تائیدی دوباره زدند. صحنه اي بود براي تكرار عظمت ها، تكرار شجاعت ها و مردانگي ها و تكرار دوباره تاريخ و اين گونه بود كه ملت ها و دولت ها در برابر صلابت، عظمت و شهامت ملت ايران اسلامى و جانفشانی و پیروزیهای خراسانی‌ها سرتعظيم فرود آوردند و لب به اعتراف و زبان به تحسين و تمجيد گشودند.

پس از آغاز جنگ تحميلی نيروهای خراسانی بلافاصله سازماندهی شدند و درتاریخ 2/7/ 1359 در قالب 400 نفر بطرف شهر اهواز حرکت و 4/2/ 1359 در آن شهر  مستقر شدند و در  محورهای  دب حردان ( بعد از سه راه سوسنگرد اول جاده اهواز به خرمشهر ) و حمیدیه به سوسنگرد مستقر شدند و در متوقف کردن و تثبیت دشمن و  آزادسازی قسمتهایی از مناطق یاد شده ( مثل دب حردان و حاشیه غربی رود خانه کارون پشت کارخانه های سپنتا ، کارتر پیلار و نورد لوله سازی اهواز  و...... و درمحور حمیدیه: دورکردن دشمن از شهر حمیدیه، ارتفاعات فولی آباد وپادگان تیپ 2 لشکر 92 زرهی اهواز   ، روستای سید عباس ، سید جابر ، طراح  بطرف سوسنگرد . )   کارشان را با استفاده از تجربیات فرمانده شهیدش (بابا محمد رستمی )  و شرکت در درگیریهای گنبد و کردستان و ....  در قالب گردان ها شروع کردند . عملیاتهای  کوچک و چریکی را همراه با مقاومت  در مقابل دشمن جانانه بنمایش گذاشتند .  

خراسانی‌ها در شهر اهواز ( پادگان گلف  ابتدای جاده سر بندر و بندر امام و بعد در باشگاه  شرکت برق  روبروب گلف )  نام پایگاه محل استقرارشان را فرستادگان (حضرت  ) رضا (ع)  . نام نهادند . وبا همین نام معروف شدند . سه نوبت در عمليات آزاد سازي سوسنگرد  شرکت داشتند و تعداد نیروها بقدری شد که در ارتفاعات الله اکبر باچهار گردان بنامهای گردان حر ، شهید بهشتی ، شهید هاشمی نژاد ، و گردان ابوذر انجام ماموریت کردند  و با دو گردان در عملیات شکست حصر آبادان (عملیات ثامن الائمه (ع) )  و عملیات طریق القدس حضور داشتند . افزايش تعداد گردانهاي خراساني باعث شد تا دستور تشكيل تيپ صادر شود . وبا جذب و سازماندهی نیروهای انقلابی و دلسوخته خطه خراسان ، یگانهای رزمی و پشتیبانی رزمی و پشتیبانی خدمات رزمی قدرتمندی را  تشکیل داد.

 

تاریخچه یگان‌های خراسان در دفاع مقدس

 

عملیاتهای نیروهای سپاه پاسداران خراسان در هشت سال دفاع مقدس  قبل از تشکیل تیپ‌ها و لشکرها

 

عملیات‌های دفاع مقدس از شروع تجاوز تا متوقف شدن پیشروی دشمن سال 1359

  • - تثبیت دشمن در ابتدای جاده خرمشهر  بعد از کارخانه نورد اهواز بنام دُب حردان حدود 10/7/ 1359 
  • - تثبیت دشمن در ابتدای شهر حمید یه   20/7/ 1359 عملیات شهید غیور اصلی
  • - تثبیت دشمن در ارتفاعات الله اکبر و پدافند از منطقه و اجرای شبیخونهای پیاپی وتشکیل گردان امام رضا(ع)وگردان ابوذر و گردن حر
  • - کمک به گروه چریکی شهید چمران در محور سوسنگرد
  • - عملیات یا مهدی (عج) در محور سوسنگرد 26/12/ 1359 
  •  

عملیات‌های محدود رزمندگان اسلام از اوایل سال 1360 تا عملیات ثامن الائمه (ع) 

  • - عملیات محور شوش در تاریخ 25/1/ 1360
  • - عملیات حضرت مهدی (عج) 31/2/ 1360    ارتفاعات الله اکبر شمال سوسنگرد
  • - عملیات فرمانده کل قوا خمینی روح خدا شرق کارون (جنوب دار خوئین )
  • - عملیات محدود (رمضان) محور حمیدیه کرخه نور 5/5/ 1360
  • - عملیات محور شحیطیه ( غرب ارتفاعات الله اکبر ) 11/6/ 1360
  • - عملیات شهید مدنی سوسنگرد 27/6/ 1360

 

اولین تیپ پیاده سپاه پاسداران «تیپ امام رضا (ع)»

اولین تیپ پیاده اش را بنام امام رضا (ع)به فرماندهی شهید محمد مهدی خادم الشریعه ، که در منطقه عمومی شهر بستان پس از شرکت در عملیات طریق القدس با استعداد بیش از سه گردان پیاده و گردانهای پشتیبانی رزمی و پشتیبانی خدمات رزمی در تاریخ10/10/ 1360 اعلان موجودیت رسمی نمود.  و با بعهده گرفتن خط پدافندی چزابه اولین ایستگاه صلواتی نانوایی و حمام و کفاشی را در شهر بستان راه اندازی کرد . لازم بذکر است که خراسان همزمان خط پدافندی در حاشیه رود کرخه در منطفه شهر شوش را نیز به عهده داشت .

عملیاتهای آفندی تیپ و لشگر 21 امام رضا  (ع) خراسان  که پس از تشکیل انجام داد . قبل از اعلام موجودیت رسمی عملیات های زیادی را انجام داده که ذکر نگردید .

ردیف

نام عملیات

تاریخ عملیات

نیروی عمل کننده

محور عملیات

1-

طریق القدس

8/9/60

تیپ 21 امام رضا(ع)

غرب سوسنگرد بستان چزابه

2-

پاتک عراق و تک نیرو های ما  بمنظور حفظ و ترمیم لجمن  چزابه

17/11/60

تیپ 21 امام رضا(ع)

پاسخ به تک عراق که شخص صدام در داخل منطقه هدایت عملیات می کرد

3-

مولای متقیان

1/11/60

تیپ 21 امام رضا(ع)

چزابه  عملیات تکمیلی

4-

ام الحسنیین

 

تیپ 21 امام رضا(ع)

چزابه عملیات تکمیلی

5-

فتح المبین مرحله سوم

5/1/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

با عبور از ارتفاعات میشداغ و تنگه رقابیه به چنانه و فکه

6-

بیت المقدس

10/2/61 تا 3/3/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

مرحله اول با قرارگاه قدس در حاشیه کرخه کور حد فاصل چزابه تا هویزه و مرحله سوم در ایستگاه حسینیه جاده اهواز خرمشهر

7-

رمضان

15/4/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

از مقابل پاسگاه زید به مثلثی های پشت کانال ماهی

8-

حسین بن علی

26/6/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

میمک –سرنی

9-

مسلم ابن عقیل

10/ 7 /61

تیپ 21 امام رضا(ع)

منطقه عمومی سومار

10-

محرم

10/8/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

جبل حمرین ,عین خوش , دهلران

11-

والفجر مقدماتی

18/11/61

تیپ 21 امام رضا(ع)

فکه , چزابه

12-

والفجر یک

20/1/62

تیپ 21 امام رضا(ع)

منطقه عمومی عین خوش

13-

والفجر سه

21/ 5/ 62

تیپ 21 امام رضا(ع)

مهران , تنگه کنجان چم ,زالو آب, نمه کلان بو

14-

والفجر چهار

27/7/62

تیپ 21 امام رضا(ع)

دره شیلر در مریوان وپنجوین عراق

15-

والفجر 5

27/11/62

تیپ 21 امام رضا(ع)

منطقه چنگوله ( بین شهرمهران و دهلران)

16-

خیبر

3/12/62

تیپ 21 امام رضا(ع)

هورالهویزه , جزایر مجنون

17-

عاشورا (میمک)

25/7/63

تیپ 21 امام رضا(ع)

ارتفاعات میمک , پ حلاله , گرگنی

18-

بدر

19/12/63

تیپ 21 امام رضا (ع)

هورالهویزه جاده خندق

19-

قادر

18/6/64

لشگر 21 امام رضا (ع)

غرب اشنویه و ارتفاعات کلاشین عراق

20-

والفجر هشت

20/11/64

لشگر 21 امام رضا (ع)

شهر فاو عراق

21-

دفع تک دشمن به مهران

2/4/65

لشگر 21 امام رضا (ع)

منطقه مهران , تنگه کنجان چم

22-

کربلای یک

11/4/65

لشگر 21 امام رضا (ع)

آزاد سازی مجدد مهران

23-

کربلای دو

10/6/65

لشگر 21 امام رضا (ع)

حاج عمران عراق

24-

کربلای چهار

3/10/65

لشگر 21 امام رضا (ع)

غرب اروند رود (جنوب خرمشهر )

25-

کربلای 5

19/10/65

لشگر 21 امام رضا (ع)

شلمچه ,جزایر بوارین ام الطویل , فیاض , کانال ماهی گیری,

26-

کربلای 8

18/1/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

شرق بصره کانال ماهی گیری

27-

کربلای 10

4/2/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

شهر ماووت عراق

28-

نصر 4

2/4/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

ماووت

29-

نصر 8

29/8/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

منطقه ماووت در سلیمانیه

30-

بیت المقدس دو

25/10/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

شهر ماووت در شمال سلیمانیه

31-

والفجر 10

25/12/66

لشگر 21 امام رضا (ع)

حلبچه

32-

مرصاد

5/5/67

لشگر 21 امام رضا (ع)

اسلام آباد , کرند  تنگه پاتاغ (مرصاد ) استان کرمانشاه – کمی دیر تر رسید.

 

 

در زمستان سال 64 برادران سپاه سمنان تحت امر لشگر امام رضا (ع) قرار گرفتند و تیپ 12 قائم آل محمد(ص) به فرماندهی جانشین وقت لشگر سردار غلامرضا احمدی تشکیل و تا آخر جنگ تحت امر لشگر بودند و پس ازدفاع مقدس تحت امر لشگر 27 حضرت رسول (ص) بنام تی 2 قائم آل محمد (ص) مستقر در سمنان ادامه ماموریت داد .

 

تیپ و لشگر امام رضا (ع) در مناطق پدافندی 

ردیف

نام منطقه پدافندی

نیروی عمل کننده

مدت به ماه

ملاحظات

1-

چزابه

تیپ امام رضا (ع)

3ماه

منطقه چزابه بین تپه شهید دهنوی تا موقعیت عرب جنوب تنگه

2-

پاسگاه زید

 

1ماه

پاسگاه زید در ایستگاه حسینیه

3-

سومار منطقه مسلم بن عقیل

 

1 ماه

ارتفاعات دوله شریف ، حیدک و سیدک – تنگ ریگی

4-

منطقه عمومی فکه

 

45 روز

درب زلیمه ارتفاع جومان مصطفی

5-

مهران   کنجان چم

 

4 ماه

کنجان چم – پ رضا آباد – کانال گاو خونی – حاشیه قلاویزان

6-

مریوان ارتفاعات مرزی

 

2 ماه

دره شیلر و دشت شیلر

7-

چنگوله ارتفاعات دهلران به علی غربی عراق

 

2ماه

ارتفاعات عمومی دهلران چنگوله شرهانی

8-

هورالهویزه – ضلع شمالی جزیره مجنون شمالی

 

7 ماه

روی پد شمالی جزیره مجنون که بعدن به جاده خندق وصل شد

9-

جاده خندق

 

18 ماه

بعد از عملیات بدر تا بعد از عملیات والفجر 8 

10 -

غرب خرمشهر

 

2ماه

از ابتدای نهر خین تا مقابل پترو شیمی عراق روستای ولی عصر

 

11-

فاو

 

6ماه

کنترل پد چلچراق و جاده فاو البحار غرب شهر فاو

12-

مهران

 

2 ماه

شهر مهران مقابل زوباطیه و روی قلاویزان

13-

غرب خرمشهر

 

3 ماه

حاشیه نهر خین و شهرک دو عیجی در غرب شلمچه

14-

ماووت

 

8ماه

ژاژیله –گرده رش – الاغلو -

15-

ارتفاعات مرزی مریوان

 

3ماه

ارتفاعات مشرف به سید صادق – حلبچه

16- 

ایستگاه حسینیه

 

یک سال

از پاسکاه بوبیان – تا حسینیه 

 

 

 

 

 

* ممکن است منطقه ای پدافندی یا مدت استقرار در منطقه جا افتاده یا کم یا زیاد شده باشد که مدرک قابل اعتباری از آن موجود نبود.

 

عقبه های تیپ و لشگر امام رضا (ع) در مناطق عملیاتی

  • - اهواز جاده سربندر مقابل پادگان گلف باشگاه شرکت برق منطقه ای .
  • - شهر بستان دو باب مدرسه
  • - کارخانه کارتر پیلار و سپنتا (کارخانه و محل منتاژ و فروش دستگاههای راه سازی ) بعد از سه راه سوسنگرد به طرف خرمشهر
  • - سایت 5 روی ارتفاع ابوصلیبی خات در منطقه عمومی عملیات فتح المبین – رادار های نیروی هوایی و سایت موشکی آنها .
  • - اهواز 5 طبقه های کارخانه خانه سازی ابتدا شهر بعد از پلیس راه اهواز اندیمشک و ضلع غربی پادگان 92 زرهی .
  • - حاشیه جنوبی رود خانه کرخه در شهرشوش به علت بمبارانهای سایتها
  • - ایلام پایگاه ظفر در منطقه ششتار شهر ایلام داخل جنگل های بلوط و منطقهای بنام شهید قاسم حیدری در حاشیه رود خانه کنجان چم در دشت گلان منطقه عمومی صالح آباد ایلام
  • - اردوکاهی در کیلومتر 25 جاده اهواز به اندیمشک پشت اردوگاه شهید برونسی لشگر 5 نصر
  • - اهواز 5 طبقه های کارخانه خانه سازی اهواز در حاشیه پادگان لشگر نود و دو و روبروی پلیس راه اهواز  به اندیمشگ
  • - پیران شهر استان آذر بایجان غربی و حاشیه ارتفاعات  تمر چین بمنظور عملیات کربلای 2 حاج عمران
  • - جنوب شهر بانه و ارتفاعات گامو نزدیک ماووت برای عملیات در آن منطقه .

                          

تیپ 18 جواد الا ئمه (ع) :

با توجه به افزايش تعداد داوطلبين و رزمندگان خراساني براي حضور در جبهه جنوب در دی ماه سال 60 با دستور ستاد مركزي سپاه پاسداران دستور استقرار تعداد دو گردان از نیروهای خراسان در  خط شوش حاشیه رود خانه کرخه صادر و به منظور اجرای این دستور فرماندهان برادر سردار عباس شاملو را از ایلام فراخوانی و مسئولیت خظ محور شهر شوش به دشت عباس و چنانه را به ایشان سپردند . (در اين زمان سردار عباس شاملو از سپاه خراسان كه مسئول عمليات و پشتيباني سپاه استان ايلام بود.)  این نیروها مستقل از نیروهای بستان (امام رضا (ع) )  در عملیات فتح المبین شرکت کردند و با تصرف توپخانه دشمن در منطقه و کارنامه درخشانی را به جا گذاشت . و پس از عملیات فتح المبین که به استانهای بزرگ و نیرو خیز  کشور  دستور تشکیل تیپ های سپاه را دادند . در تاريخ 14 فروردين ماه 1361 دومين تيپ سپاه خراسان به نام تيپ 18 جواد الائمه (ع) و به فرماندهی سردار عباس شاملو تشكيل  و سایت 4 (ابوصلیبی خات ) محل استقرار عقبه اش تعیین شد. .

این تیپ در عملیات های بیت المقدس ، رمضان ، حسین بن علی ، مسلم بن عقیل ، محرم ، و والفجر مقدماتی  شرکت داشت و در مناطق پاسگاه زید ، سومار (نفت شهر ) جبل حمرین و فکه خط پدافندی داشته است .

 

تیپ امام موسی (ع) :  

 همزمان با عملیات مسلم بن عقیل در تاریخ  15/ 7/61  ا ز ستاد کل دستور تیپ سوم سپاه خراسان  صادر و برادر سعید ثامنی پور فرمانده و شهید ابوالفضل رفیعی سیج بعنوان جانشین آن تیپ تعیین شدند .  و همزمان با عملیات محرم  تاریخ 15/8/61 تیپ چهارم سپاه خراسان بنام امام صادق (ع)  شروع به سازماندهی کردند .  

لشگر 5 نصر اولين لشگري بود كه از سپاهيان استان خراسان و قبل از عمليات والفجر مقدماتي  با درایت شهید حسن باقری در دستور قرار گرفت و چون عملیات در شرف انجام بود دستور تشکیل رسمی و معارفه افراد به بعد از عملیات موکول گردید .

اين لشگر از تركيب سه تيپ ،( تيپ 18 جواد الائمه به عنوان هسته مركزي به فرماندهي سردار شاملو،تيپ امام صادق(ع) به فرماندهي شهيد برونسي و تيپ امام موسي كاظم(ع) به فرماندهي سعيد تامني پور) در تاریخ 25/11/61 تشكيل شد.اولين فرمانده اين لشگر شهيد حسن باقري بود كه تنهاده روز در اين سمت باقي ماند و به لقائ الله  پيوست.پس از ايشان سردار حميدي نيا و سپس سردار مرتضي قرباني از اصفهان  و در ادامه برادر سردار باقر قالیباف و برادر سردار اسماعیل قاآنی و سردار شهید جواد مهدیانپور  تا پایان جنگ عهده دار فرماندهي اين لشگر شدند.

 

عملیاتهای این لشگر پس از تشکیل :

1

والفجر یک

سپاه و ارتش

20/1/62

منطقه عمومی عین خوش

2

والفجر دو

سپاه و ارتش

21/4/62

پیرانشهر  , حاج عمران عراق

3

والفجر سه

سپاه پاسداران

21/ 5/ 62

مهران , تنگه کنجان چم ,زالو آب, نمه کلان بو

4

والفجر چهار

سپاه و ارتش

27/7/62

دره شیلر در مریوان وپنجوین عراق

5

تحریر القدس

سپاه پاسداران

21/11/62

دربندیخان عراق

6

والفجر 5

سپاه پاسداران

27/11/62

منطقه چنگوله ( بین شهرمهران و دهلران)

7

والفجر 6

سپاه پاسداران

2/12/62

چیلات وارتفاعات شهر علی غربی

8

خیبر

سپاه و ارتش

3/12/62

هورالهویزه , جزایر مجنون

9

عاشورا (میمک)

سپاه و ارتش

25/7/63

ارتفاعات میمک , پ حلاله , گرگنی

10

بدر

سپاه و ارتش

19/12/63

هورالهویزه جاده خندق

12

قدس یک (ایذایی)

سپاه پاسداران

24/3/64

هور الهویزه شرق دجله

13

قدس دو (ایذایی)

سپاه پاسداران

4/4/64

هور الهویزه

14

قدس 5(ایذایی)

سپاه پاسداران

16/5/64

غرب هورالهویزه

15

عاشورای دو(ایذایی)

سپاه پاسداران

24/5/64

چنگوله ,جنوب مهران

16

قادر

ارتش جمهوری اسلامی وسپاه پاسدارن

18/6/64

غرب اشنویه و ارتفاعات کلاشین عراق

17

والفجر هشت

سپاه پاسداران

20/11/64

شهر فاو عراق

18

والفجر 9

سپاه پاسداران

5/12/64

شرق چوارته عراق

19

دفع تک دشمن به مهران

سپاه پاسداران

2/4/65

منطقه مهران , تنگه کنجان چم

20

کربلای یک

سپاه پاسداران

11/4/65

آزاد سازی مجدد مهران

21

کربلای چهار

 

سپاه پاسداران

3/10/65

غرب اروند رود (جنوب خرمشهر )

22

کربلای 5

سپاه پاسداران

19/10/65

شلمچه ,جزایر بوارین امالطویل , فیاض , کانال ماهی گیری,

23

کربلای 7

سپاه و ارتش

12/12/65

شمال غرب حاج عمران ( ارتفاع گردمند)

24

کربلای 8

 

18/1/66

شرق بصره کانال ماهی گیری

25

کربلای 10

سپاه پاسداران

4/2/66

شهر ماووت عراق

26

نصر 4

سپاه پاسداران

2/4/66

ماووت

27

نصر 7

سپاه پاسداران

14/5/66

غرب سردشت

28

نصر 8

سپاه پاسداران

29/8/66

منطقه ماووت در سلیمانیه

29

نصر 9

سپاه پاسداران -نزسا

1/9/66

منطقه حاج عمران

30

بیت المقدس دو

سپاه پاسداران -نزسا

25/10/66

شهر ماووت در شمال سلیمانیه

31

والفجر 10

سپاه پاسداران -نزسا

25/12/66

حلبچه

32

بیت المقدس 7

سپاه پاسداران -نزسا

23/3/67

شلمچه

33

مرصاد

سپاه پاسداران -نزسا

5/5/67

اسلام آباد , کرند  تنگه پاتاغ (مرصاد ) استان کرمانشاه

 

عقبه های لشکر 5 نصر :

  •     - منطقه عمومی دشت چنانه (ارتفاعات علی گره زرد )
  •     - پادگان لشگر 92 زرهی اهواز
  •     - پایگاه ظفر (ششتار )در منطقه عمومی استان ایلام از ایلام بطرف کرمانشاه
  •     - حاشیه رود خانه کنجامچن  دشت گلان صالح آباد استان ایلام (پل شکسته )
  •     - منطقه عمومی شهر ماووت عراق

 

تاریخچه یگان‌های خراسان در دفاع مقدس

 

تیپ ویژه شهدا ء

نیروهای سپاه خراسان که در غائله  های استان کردستان  ، در پاکسازی شهر پاوه و سپس شهر سنندج شرکت کرده بود و با خیانت لیبرالیسم حاکم دولت موقت بازرگان  23/7/58 دکتر سحابی ،فروهر ، صباغیان 23(طرح دولت به اصطلاح حسن نیت که واقعاَ سوء نیت بود )، دستور تخلیه و اخراج نظامی ها و پاسداران را ازآن استان صادر کرد . وضد انقلاب توانست مجدداَ در شهر ها و نقاط مهم استقرار یافتند  و نیات خود را دنبال می کردند و ظلم به مردم این خطه روا می داشتند ودر تاریخ23/10/58. طرح شان شکست خورد .

با دستور حضرت امام نیروهای خراسان مجدداَ در قالب سازمان گردانی در تاریخ 10/1/59 به کردستان اعزام و در پاکسازی دوباره سنندج شرکت نمود و سپس دستور آزاد سازی شهر های دیواندره و سقز به نیروهای سپاه خراسان واگذارشد .   

پس از آزادسازي شهر سقز  در در اوائل اردیبهشت سال 59  نیروهای خراسان در قالب یگانهای 100 نفری پایگاههای خود را در ساختمان ساواک ، سیلوی گندم ، ساختمان دخانیات ، ساختمان شهربانی شهر ، و ساختمانی که معروف به مکتب قرآن بود (مقر قبلی کوموله )تشکیل داد و مشغول انجام ماموریت شد و ضرورت نیاز به توسعه وضعیت برای تامین امنیت و سرکوب ضد انقلاب با درخواست و اعزام بیشتر نیروهای پاسدار خراسان بزرگ  در قالب چند یگان که معمولاَ  بنام فرماندهان هدایت کننده یا مقر استقراری نامیده می شدند . هیمنه قوی و با ارزشی را تشکیل دادند بگونه ای که نظام از همین نیروها فرماندار تعیین کرد ( شهید جعفر بیننده ) که فرماندار شهر سقز شد .

آرام سازی شهر سقز و حومه و جاده بوكان و آزاد سازي جاده سقز به بانه با حمایت و شرکت شهید صیاد شیرازی و نیروهای ارتش و مسئولیت چنگیز عبدی فر بعنوان فرمانده و شهید محمود کاوه مسئول عملیات وقت نیروهای سپاه خراسان  تا قبل از جنگ تحمیلی صورت گرفت . پس از شروع جنگ تحمیلی و شهادت شهید بابا محمد رستمی ، و نیاز به بازگشایی جاده سردشت و سایر مناطق در اشغال ضد انقلاب در اوايل سال 1360 و آزاد سازي از بانه تا ارتفاع سيدسازم در همين مقطع از جمله اقدامات مهم گردان شهدا به شمار مي رود .آزاد سازي روستاي كوخان تا برده رش و چم برده رش تا بيكش در فروردين ماه 1361 و آزادسازي بيكش تا دارساوين در ارديبهشت ماه آن سال از ديگر اقدامات سپاه خراسان در قالب گردان شهدا بود.. بعد از آن توسط سردار شهيد مصطفي بروجردي تيپ ويژه شهدا تشكيل و بعد از مدت كوتاهي كه سردار گنجی زاده به شهادت رسيد , فرماندهي تيپ با سردار شهيد محمود كاوه ادامه يافت.

از سال 1360 سردار شهید مصطفی بروجردی که در مرکز استان کردستان ، شهر سنندج مستقر بودن و موفقیت های نیروهای خراسان و توانایی های مسئولین آنها را کنترل می کردند . با سفر به مشهد و تهران و بیان طرحها و نیازهای مناطق درگیر کردستان و آذربایجان غربی و .... پیشنهاد تشکیل تیپی را با نیروهای موجود خراسان دادند و نهایتا موافقت فرماندهان خراسان را جلب کردند . ( مذاکرات تا آذرماه سال 60 بطول انجامید ) ودراین تاریخ تشکیل تیپ بصورت جدی کلید خورد و در اردیبهشت سال 61 عملاَ تیپ به فرماندهی شهید بروجردی در پادگان جلدیان پیرانشهر اعلام موجودیت کرد .  كه پس از شهادت ايشان شهيد گنجي زاده و  بعد ، مرحوم چنگیز عبدي فر از خراسان عهده دار فرماندهي اين تيپ شد و پس از ايشان نيز شهيد كاوه  که از مهر ماه سال 59 مسئول عملیات بود ،فرماندهی اين تيپ را بعهده گرفت .اين تيپ در منطقه كردستان به فعاليت خود ادامه داد.

 

عملیاتهایی تیپ و لشکر ویژه شهداء انجام داده است :

ردیف

نام عملیات

تاریخ عملیات

مراحل

منطقه عملیات

ملاحظات

1

شهید طیاره

7/9/60   الی 1/2/61

6مرحله

جاده بانه به سردشت

تیپ

2

شهید آیه الله صدوقی

13/4/61 الی25/4/61

1مرحله

سد بوکان

تیپ

3

شهید کلاب

29/4/61 الی30/4/61

1مرحله

جاده شاهین دژ به تکاب

تیپ

4

شهید مهدی عراقی

2/6/61  الی 3/6/61

1مرحله

جاده صائین دژ به تکاب

تیپ

5

شهید ناصر کاظمی

6/6/61  الی2/9/61

16مرحله

جاده پیرانشهر به سردشت

تیپ

6

شهید

/12/61 الی /12/61

1مرحله

منطقه قاش

تیپ

7

شهید محمدرضا دورانی

27/12/61 الی27/12/61

1مرحله

منطقه محمد شاه

تیپ

8

شهید مهدی عصاران

7/1/62 الی

3مرحله

جاده مهاباد به بوکان (درمان)

تیپ

9

شهید احمد دهقان

/1/61 الی /

9مرحله

جاده مهابادبه سردشت(بیطاس)

تیپ

10

شهید قرت الله حشمتی

13/1/62 الی 14/1/62

1مرحله

منطقه قم قلعه دارلک

تیپ

11

شهید بروجردی

2/2/62 الی 9/2/62

1مرحله

منطقه دوپازا

تیپ

12

شهید محمد بیلرام

10/2/62 الی 11/2/62

1مرحله

منطقه گردهبن

تیپ

13

والفجر 2

26/4/62 الی31/4/62

1مرحله

حاج عمران ارتفاع کدو ا 2519

تیپدومین عملیات برون مرزی

14

شهید ناصر کاظمی2

27/5/62 الی

3مرحله

آزادسازی منطقه ارزل ارومیه

تیپ

15

شهید ولی نژاد

13/6/62  الی

1مرحله

هنگ آباد پیرانشهر

تیپ

16

شهید گنجی زاده

26/6/62 الی

1مرحله

منگور پیرانشهر

تیپ

17

والفجر 4

26/7/62 الی

 

آلان سر دشت

تیپ

18

شهید امیر عباسی

21/8/62 الی

 

دیو الان سردشت

تیپ

19

شهید علی اکبرصفائیان

4/9/62 الی /9/62

 

نیستان سر دشت

تیپ

20

شهید سروری

13/10/62 الی  /10/62

 

گرماب بانه

تیپ

21

شهید رسولی

26/10 62 الی /10/62

 

آلان سردشت کوه نوری

تیپ

22

شهید جوانی

1/12/62 الی /2/62

 

منطقه قالو اسکی گلولان

تیپ

23

شهید حشمت الله جلیلیان

/12/62    الی     /12/62

 

منطقه قزلچه

تیپ

24

شهید صفرزاده

24/1/63 الی 18/1/63

 

شیوه جو –جانداران

تیپ

25

شهید مصطفی نور علی

7/2/63 الی      /2/63

 

نیستان و سیسر وگله سردشت

تیپ

26

شهید حسین نوری

/2/63 الی /2/63

 

ترجان سلامت

تیپ

27

قائم آل محمد –شهیدبی غم

26/2/63 الی 28/2/63

 

پست کندلانخورخوزه

تیپ

28

شهید اسدالله کشمیری

8/3/63 الی14/3/63

 

حاج عبدل –هرمدل

تیپ

29

شهید مهدیزاده طوسی

22/3/63 الی

 

شهر ویدان مهاباد

تیپ

30

شهید نورالله یزدی

15/3/63

 

اویک مارمیشو –چتر

تیپ

31

لیله القدر-شهید قنبرعلی منفرد

30/3/63 الی6/4/63

 

منطقه حسنلو و سلطانی سلماس

تیپ

32

شهید رضا ملکیان

 /4/63 الی

 

شهرنوزه مهاباد (شهادت علی قمی جانشین )

تیپ

33

نصر -شهید علی قمی

4/5/63 الی 8/5/63

 

تپه مرزی نصر سردشت

تیپ

34

فتح 1- شهید سید علی توکلی

26/5/63 الی 17/6/63

 

سرشاخان پیرانشهر

تیپ

35

فتح 2- شهید نوراله کاظمیان

7/6/63

 

دولیه پیرانشهر

تیپ

36

فتح 3-ش.سعید محمد زاده

16/6/63

 

سپه کان-زوبان خرپاپ مرز پیرانشهر

تیپ

37

پاکسازی شهر سردشت

4/9/63

 

شهر سر دشت

تیپ

38

چتر –ش.نورالله یزدانی

15/10/63 الی20/10/63

 

روستای چتر منطقه سرو ارومیه

تیپ

39

عملیات غزلان

22/10/63 الی24/10/63

 

آزاد – گرلان میان دو آب

تیپ

40

عملیات بدر

19/12/63 الی 25/12/63

 

شرق دجله –روطه

ل . 55

41

قدس 2

4/4/64

 

هورالهویزه

ل. ویژه شهدا

42

عملیات قادر 2

18/6/64

 

سیدکان عراق –کلاشین- اشنویه

ل ویژه شهدا

43

والفجر 9

5/12/64

 

شهر چوارتا  عراق

ل. ویژه شهدا

44

پاتک والفجر9-ش.شکرالله خانی

/1/65

 

چاله خزانه-شرق چواتا

ل.ویژه شهدا

45

پاتک حاج عمران ش.رضا ابوطالب زاده

28/2/65

 

منطقه حاج عمران پیرانشهر

ل. ویژه شهدا

46

عملیات کربلای 2

10/6/65

 

ارتفاع 2519 حاج عمران پیرانشهر

ل.ویژه شهدا

47

عملیات کربلا4

3/10/65

 

شلمچه اروند رود

ل.ویژه شهدا

48

عملیات کربلای 5

19/10/65

 

شلمچه شرق و حنوب کانال ماهی گیری عراق

ل. ویژه شهدا

49

عملیات نصر یک

25/1/66 الی 27/1/66

2مرحله

غرب شهرک بسین عراق

ل.ویژه شهدا

50

عملیات کربلای 10

30/1/66

 

ارتفاعات کلان عراق شهر ماووت

ل. ویژه شهدا

51

عملیات نصر 4

31/3/66

 

ارتفاع قش شهر ماووت عراق

ل.ویژه شهدا

52

عملیات نصر 8

29/8/66

 

ارتفاع گرده رش شهر ماووت عراق

ل. ویژه شهدا

53

عملیات بیت المقدس2

25/10/66

 

ارتفاعات گوجار شهر ماووت

ل.ویژه شهدا

54

والفجر 10

25/12/66

 

تپه ریشن حلبچه

ل.ویژه شهدا

55

عملیات مرصاد

5/5/67

 

کردنه چارزبر- اسلام آباد –قصر شیرین-

ل.ویژه شهدا

 

مناطق پدافندی بعد از پایان جنگ تحمیلی عراق (سالهای 68و 69) لشکر ویژه شهدا:

ردیف

نام عملیات

تاریخ

مراحل

منطقه عملیات

ملاحظات

1-

تخت اورمان شهید محراب

 

 

محوردرکی –ارومانات مریوان

ل.ویژه شهدا

2-

مانور بیعت محور شهید کاوه

2/8/68 الی 6/8/68

1 مرحله

منطقه خلیفان

ل.ویژه شهدا

3-

محور شهید بروجردی

12/1/69 الی 30/6/69

14مرحله

مثلثی مهاباد –سردشت -زیرانه دل

ل.ویژه شهدا

4-

محور شهید قمی (میثاق 1)

16/7/69 الی

1مرحله

اشنویه- زیوه –دالامپر

ل.ویژه شهدا

 

تیپ یا گروه توپخانه 61 محرم :

نیروهای سپاه در استان کرمانشاه و آذربایجان و بطور کلی جبهه های غرب کشور با به امانت گرفتن قبضه های توپخانه 105 م م از ارتش کارشان را در پادگان ابوذر شروع و درعملیات بازی دراز  قدرت و فکر خود را به فرماندهان نشان دادند . نیروهای جبهه های جنوب پس از به غنیمت گرفتن قبضه های 122 و... از ارتش عراق در عملیاتهای فتح المبین و بیت المقدس و .... در یگانهای خود واحدهای توپخانه را تشکیل دادند . بعضی از یگانها قبضه محور  و بعضی در حد آتشبار و بعضی از یگانها گردانهای ناقص داشتند . و با توجه به تخصصی بودن کار  تلاش می کردند در حد مقدورات نیازهای آتش پشتیبانی یگانهای خود را برطرف نمایند .

پس از شروع بکار توپخانه ها به شکل مذکور برادرانی که با توپخانه آشنا شده بودند به فکر ساماندهی یگانی به استعداد گروه یا تیپ توپخانه صحرایی افتادند و از نیمه دوم سال 1361 بحث جدی شد و نهایتاَ در آبان ماه این سال همزمان با ماه محرم اولین گروه توپخانه سپاه با جمع آوری قبضه های پراکنده و .... به فرماندهی برادر سردار شهید حسن غازی تاسیس و شروع بکار کرد.

با توجه به سنتی که در ایران قبل و بعد از انقلاب برای نام گذاری یگانهای نظامی بود که یک اسم و شماره ای را انتخاب می کردند، با توجه به همزمانی ماه محرم و عزاداری های مقدس برای نیروهای پاسدار و تشکیل این یگان در این زمان، نام گروه توپخانه 61 محرم (یعنی تشکیل در ماه محرم سال 61 و ماموریت برای اهداف امام حسین (ع) هیهات منظله ) را برمی گزینند و آرم توپخانه را با استعانت از آیه شریفه قرآن کریم (و مارمیت از رمیت ولکن الله رمی) انتخاب نمودند و تحت امر قرارگاه کربلا سپاه به لحاظ سازمانی و کنترل عملیاتی قرارگاه خاتم الانبیاء (ص) انجام ماموریت می نماید . این گروه در تاریخ 21/6/ 1362 از ستاد مرکزی توپخانه سپاه منفک و مستقل می شود و برادر حاجی زاده از خراسان شهرستان نیشابور بعنوان مسئول ابلاغ شرح وظایف رده های توپخانه می شود. گرچه نیروهایی از سایر استانها هم در گروه توپخانه 61 محرم مشغول بودند لیکن اکثر نیروها از استان خراسان بزرگ بودند بویژه از تاریخ 7/6/ 1363 که رسما گروه 61 تحویل سپاه چهارم خراسان می گردد.

توپخانه های یگانهای رزمی سپاه با توجه به مقاومتها و نیازهایشان بعضی از فرماندهان واحدهای توپخانه خود را نگه داشته و بطریقی که قبلاَ بیان شد ادامه ماموریت می دادند . یگانهای رزمی خراسان نیز از این وضع مثتثنی نیستند.

گردانهای موسی بن جعفر و روح الله که قبل از تشکیل رسمی 61 محرم  باهم ادغام می شوند تحت امر سردار شهید حسن غازی اجرای ماموریت می کنند و تا شهادت این شهید بزرگوار در تاریخ 11/12/ 1362 این وضع ادامه دارد تا اینکه سردار حاج رضا صادقی گردان 105 م.م قدس را که پشتیبانی آتش در جبهه های غرب را انجام می داد جایگزین گردان موسی بن جعفرمی شود و گردان روح الله جبهه های جنوب را پشتیبانی می کند .و برادر شهید سردارحاج مصطفی تقی جراح جانشینی گروه را می پذیرند.

 

گردانهای عملیاتی 61 محرم:

گردان 20 فجر (130م.م.)، گردان 22ساجدین(کاتیوشا 122م.م.) ، گردان 21 قدر(130م.م.) ، گردان 19 رمضان(152م.م.و155م.م.)، گردان 213 نصر (130م.م.) ، گردان 24 فتح (هویتزر 122م.م.)،

 

عملیات هایی که توپخانه 61 محرم در آن شرکت داشته است:

عمایات والفجر 3 ، والفجر 4، والغجر5 ، خیبر ، عاشوری(متمک ) ، یدر ، عاشورای 4 ، والفجر 8 ، کربلای 4 و5 ، نصر 1، کربلای 10، نصر 4 ، فتح 7، و9، ظفر 3، نصر 8 ، بیت المقدس2 ظفر 7 بیت المقدس 3 ، و 6 . –21 عملیات آفندی و اکثر مناطق پدافندی.

برچسب ها
نام:
ایمیل:
* نظر:
مطالب برگزیده استان ها
عکس
تازه های نشر
اخبار برگزیده